Với học sinh dưới 18 tuổi, an toàn được rà trước, nội dung học được xét sau. Trước khi ký, gia đình cần biết chắc năm điều: ai giám sát con ban ngày và ban đêm, con ở đâu và ở cùng ai, khi con ốm thì ai đưa đi khám và ai có quyền đồng ý điều trị, con được ra ngoài trong trường hợp nào, và khi có chuyện thì ai là đầu mối trả lời ngay. Chương trình không trả lời được bằng văn bản thì chưa nên ký, dù nội dung học hấp dẫn đến đâu.
Bài này không nhằm làm gia đình lo thêm. Phần lớn chương trình hè có tổ chức đàng hoàng đã có sẵn câu trả lời cho các câu hỏi trên. Việc rà chỉ giúp gia đình phân biệt được chương trình có quy trình thật với chương trình chỉ có hình ảnh đẹp, và giúp con biết phải làm gì nếu có tình huống. Đây là cách mentor Global Gate Pass đi cùng gia đình qua phần này.
Giám sát: hỏi con số, không hỏi cảm giác
Tỉ lệ người lớn trên học sinh. Hỏi riêng ban ngày, ban đêm và trong các chuyến đi ngoài khuôn viên. Câu trả lời "luôn có người giám sát" chưa đủ; cần biết một người phụ trách bao nhiêu học sinh và người đó ở đâu vào ban đêm.
Ai là người giám sát. Nhân viên toàn thời gian của chương trình, sinh viên được thuê theo mùa, hay giáo viên đi theo đoàn. Chương trình có kiểm tra lý lịch và đào tạo người giám sát về an toàn trẻ em không.
Giờ giới nghiêm và điểm danh. Có điểm danh tối không, ai kiểm phòng, học sinh vi phạm giờ giấc thì xử lý ra sao.
Quy định ra khỏi khuôn viên. Học sinh được ra ngoài một mình, theo nhóm hay chỉ khi có người lớn đi cùng. Với học sinh mười ba, mười bốn tuổi, mentor ưu tiên chương trình không cho ra ngoài một mình.
Quy tắc ứng xử viết thành văn. Chương trình có bộ quy tắc học sinh phải ký không: rượu bia, thuốc lá, chất cấm, quan hệ với người lớn tuổi hơn, mạng xã hội. Có bộ quy tắc rõ ràng là dấu hiệu chương trình nghiêm túc với an toàn.
Chỗ ở: ký túc xá, gia đình bản xứ hay khách sạn
Ký túc xá đại học trong mùa hè là kiểu chỗ ở phổ biến nhất. Điều cần hỏi là học sinh có được xếp theo độ tuổi không, có ở chung toà với sinh viên đại học hay người lớn tham dự chương trình khác không, phòng ở mấy người, nhà vệ sinh dùng chung thế nào, ai giữ chìa khoá hoặc thẻ ra vào. Ký túc mùa hè nhiều khi đón cùng lúc nhiều chương trình khác nhau, và một học sinh mười bốn tuổi ở chung tầng với người lớn tham dự hội nghị là chuyện có thể xảy ra nếu không ai hỏi.
Gia đình bản xứ phù hợp với chương trình dài hơn hoặc chương trình học ban ngày. Cần hỏi gia đình được chọn và kiểm tra thế nào, có thăm nhà trước không, trong nhà có bao nhiêu người, học sinh có phòng riêng không, đi lại từ nhà tới nơi học bằng gì và mất bao lâu. Học sinh cũng cần biết rõ ai là người phụ trách của chương trình để liên hệ khi có chuyện với gia đình bản xứ.
Khách sạn thường gặp trong chương trình kiểu du lịch có học. Với học sinh nhỏ tuổi, mentor đọc kỹ cách xếp phòng và cách giám sát ban đêm, vì khách sạn là nơi khó kiểm soát người ra vào hơn ký túc.
Y tế, bảo hiểm và giấy tờ cho người vị thành niên
Phần này là nơi nhiều gia đình chuẩn bị thiếu nhất. Bảng dưới liệt kê các mục mentor rà cùng gia đình; quy định cụ thể của từng nước và từng hãng bay phải kiểm trên nguồn chính thức tại thời điểm đi.
| Mục | Câu hỏi cần trả lời | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bảo hiểm | Chương trình mua hay gia đình mua, chi trả khám chữa bệnh, tai nạn, đưa về nước ở mức nào | Đọc phần loại trừ, nhất là bệnh có sẵn và thể thao |
| Đồng ý điều trị y tế | Chương trình có mẫu giấy để bố mẹ uỷ quyền đồng ý điều trị khẩn cấp cho con không | Cơ sở y tế ở nước ngoài thường cần sự đồng ý này với người dưới 18 tuổi |
| Thuốc và dị ứng | Ai giữ thuốc, ai nhắc uống, chương trình xử lý dị ứng thực phẩm thế nào | Mang đơn thuốc dịch sang tiếng Anh cho thuốc mang theo |
| Giấy tờ đi lại | Nước đến và hãng bay có yêu cầu giấy đồng ý của bố mẹ khi con đi không cùng bố mẹ không | Kiểm với cơ quan lãnh sự và hãng bay trước khi mua vé |
| Bay một mình | Hãng bay có dịch vụ hỗ trợ trẻ đi một mình cho độ tuổi của con không, ai đón ở sân bay đến | Độ tuổi áp dụng khác nhau theo hãng |
Gia đình nên giữ một bản sao mọi giấy tờ ở nhà, một bản cho con mang riêng khỏi bản gốc, và một bản gửi cho người phụ trách chương trình.
Ngày đến, ngày về: hai thời điểm dễ sơ hở nhất
Phần lớn sự cố nhỏ trong chương trình hè không xảy ra giữa khoá mà ở hai đầu: lúc học sinh vừa xuống máy bay và lúc chương trình kết thúc. Lúc đến, học sinh mệt, lệch giờ, chưa có số điện thoại địa phương, chưa biết ai là ai. Gia đình nên hỏi chương trình có đón ở sân bay không, đón ở khung giờ nào, nếu chuyến bay trễ thì sao, ai đứng chờ và học sinh nhận ra người đón bằng cách nào. Nên chọn chuyến bay đến trong khung giờ chương trình có đón, kể cả khi vé đắt hơn một chút.
Lúc về, chương trình thường kết thúc vào buổi sáng, ký túc trả phòng sớm, trong khi chuyến bay về Việt Nam có thể vào tối muộn hoặc hôm sau. Khoảng trống mấy giờ đó ai chịu trách nhiệm? Có chương trình đưa học sinh ra sân bay theo nhóm, có chương trình để học sinh tự lo sau giờ trả phòng. Với học sinh nhỏ tuổi, mentor khuyên chọn chuyến bay khớp với lịch đưa ra sân bay của chương trình.
Một chi tiết nhỏ khác là chuyến bay nối chuyến. Học sinh đi một mình qua một sân bay trung chuyển lớn, đổi cửa ra máy bay trong thời gian ngắn, là tình huống dễ lúng túng. Nếu có thể, chọn chuyến bay thẳng hoặc chuyến nối chuyến có thời gian chờ thoải mái, và tập với con cách đọc bảng thông tin chuyến bay trước khi đi.
Kế hoạch khi có chuyện: thống nhất trước khi đi
Không ai muốn nghĩ tới sự cố, nhưng học sinh biết trước mình phải làm gì sẽ bình tĩnh hơn rất nhiều khi chuyện xảy ra. Mentor đề nghị gia đình làm cùng con các bước sau:
- Ghi một tờ thông tin khẩn cấp: tên và số liên lạc người phụ trách chương trình, địa chỉ chỗ ở, số hợp đồng bảo hiểm và đường dây hỗ trợ, cách liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam ở nước đến.
- Thống nhất với con thứ tự gọi khi có chuyện: người phụ trách tại chỗ trước, gia đình sau, vì người tại chỗ mới hành động được ngay.
- Nói trước với con về vài tình huống: lạc nhóm, mất hộ chiếu hoặc điện thoại, bị rủ làm điều trái quy định, cảm thấy không an toàn với một người lớn.
- Thống nhất nhịp liên lạc: đủ để gia đình yên tâm, nhưng không gọi liên tục đến mức con không có thời gian hoà vào nhóm.
- Hỏi chương trình quy trình khi học sinh muốn về sớm: ai quyết định, ai đưa ra sân bay, chi phí đổi vé do ai chịu.
Nếu có chuyện trong chuyến đi, kênh xử lý chính vẫn là đơn vị tổ chức tại chỗ. Mentor của Global Gate Pass có thể giúp gia đình hiểu tình hình và đặt câu hỏi đúng với ban tổ chức, nhưng không thay vai trò của người đang ở cạnh con.
Nhớ nhà, căng thẳng và những điều không hiện trong tài liệu
An toàn không chỉ là thân thể. Học sinh lần đầu xa nhà thường trải qua vài ngày nhớ nhà, khó ngủ, ăn không quen. Phần lớn qua đi sau tuần đầu. Điều gia đình cần biết là chương trình có người được đào tạo để nhận ra học sinh đang khó khăn hơn mức bình thường không, và học sinh có thể tìm ai để nói chuyện bằng ngôn ngữ con thấy thoải mái.
Phụ huynh cũng nên chuẩn bị cho phản ứng của chính mình. Một cuộc gọi con khóc vào đêm thứ hai không có nghĩa là phải đổi vé về ngay. Thường điều con cần là được nghe, rồi được nhắc rằng người phụ trách ở ngay đó. Nếu tình trạng kéo dài nhiều ngày, hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng hơn nỗi nhớ nhà, đó là lúc gia đình làm việc với ban tổ chức về phương án tiếp theo.
Điện thoại và mạng xã hội là phần cuối cần thống nhất. Chia sẻ vị trí, đăng ảnh có lộ nơi ở không, ai được nhắn tin cho con. Những quy tắc nhỏ này giúp con giữ an toàn mà không cảm thấy bị theo dõi.
Khi nào mentor khuyên chọn chương trình khác
Mentor khuyên gia đình bỏ qua một chương trình khi gặp một trong các dấu hiệu sau: không trả lời được câu hỏi về tỉ lệ giám sát ban đêm, không có bộ quy tắc ứng xử bằng văn bản, không có đầu mối liên lạc khẩn cấp hoạt động suốt ngày đêm, không có quy trình đồng ý điều trị y tế cho người dưới 18 tuổi, hoặc chỉ trả lời bằng lời hứa qua điện thoại mà không gửi văn bản.
Những dấu hiệu này không có nghĩa chương trình chắc chắn nguy hiểm. Chúng có nghĩa là gia đình không có căn cứ để tin, và với con dưới 18 tuổi ở một nơi xa, không có căn cứ là đủ lý do để chọn nơi khác. Có rất nhiều chương trình trả lời được hết các câu này.
Ngược lại, mentor cũng nói thẳng khi gia đình lo quá mức cần thiết. Một chương trình đã trả lời đầy đủ bằng văn bản, có quy trình rõ, có người phụ trách liên lạc được, thì phần còn lại là để con tự trải nghiệm. Giữ con quá chặt từ xa làm mất chính điều chuyến đi muốn kiểm: con có tự đứng được không.
Gia đình đang có một chương trình cụ thể và muốn rà an toàn cùng mentor có thể đặt lịch buổi đầu 60 phút miễn phí qua form trên trang Liên hệ của Global Gate Pass, mang theo tài liệu chương trình và các câu trả lời đã nhận được.
Câu hỏi thường gặp
Mấy tuổi thì nên cho con đi chương trình hè ở nước ngoài một mình?
Không có tuổi chung cho mọi học sinh. Điều quyết định là con đã từng xa nhà chưa, tự lo được giờ giấc và cảm xúc tới đâu, và chương trình có giám sát hợp với tuổi đó không. Với học sinh mười ba, mười bốn tuổi đi lần đầu, mentor ưu tiên chương trình lịch kín, nhóm nhỏ, giám sát chặt.
Bảo hiểm của chương trình có đủ không hay nên mua thêm?
Cần đọc hợp đồng bảo hiểm của chương trình trước khi quyết. Xem mức chi trả khám chữa bệnh, tai nạn, đưa về nước, và phần loại trừ. Nếu con có bệnh có sẵn hoặc chương trình có hoạt động thể thao mạo hiểm, bảo hiểm cơ bản có thể không chi trả, khi đó nên mua thêm.
Có nên chọn chương trình có người Việt đi cùng đoàn không?
Với học sinh nhỏ tuổi đi lần đầu, có người lớn nói tiếng Việt trong nhóm phụ trách giúp con dễ nói ra khi có chuyện. Đổi lại, con ít phải dùng tiếng Anh và ít hoà vào nhóm quốc tế hơn. Mentor cân theo tuổi và mức tự lập của từng học sinh.
Con muốn về sớm giữa chương trình thì làm thế nào?
Trước tiên nói chuyện với con và người phụ trách để hiểu lý do. Nếu quyết định về sớm, chương trình cần có quy trình: ai quyết, ai đưa con ra sân bay, ai chịu chi phí đổi vé, có hoàn phí phần còn lại không. Những điều này nên được hỏi từ trước khi ký.
Gia đình có nên theo dõi vị trí điện thoại của con suốt chuyến đi không?
Chia sẻ vị trí có thể giúp gia đình yên tâm và hữu ích khi có sự cố. Nhưng nên thống nhất với con từ trước, giải thích lý do, và tránh dùng nó để kiểm soát từng giờ. Mục tiêu của chuyến đi là con tập tự lập trong một khung an toàn.