Chuyến thăm trường trước khi nộp đơn đáng đi khi gia đình đang phân vân giữa vài trường đã có trong danh sách và cần thông tin mà trang web không trả lời được: nhịp sống ở khuôn viên, cách sinh viên nói về ngành, khoảng cách tới thành phố, cảm giác của chính học sinh khi đứng ở đó. Chuyến đi không giúp được nhận vào trường, và với nhiều trường lớn, việc thăm hay không thăm không ảnh hưởng tới xét tuyển. Giá trị của nó nằm ở quyết định chọn trường tốt hơn và chất liệu cụ thể hơn cho bài luận.
Mentor Global Gate Pass dựng chuyến thăm trường như một chuyến đi làm việc nhỏ: có danh sách câu hỏi, có lịch theo giờ, có ghi chép theo mẫu, và có một buổi đọc lại sau khi về. Bài này đi qua từng phần, cùng các lỗi khiến nhiều gia đình đi một vòng nhiều trường mà về chỉ nhớ được toà nhà nào đẹp.
Thăm trường để quyết định điều gì
Câu hỏi đầu tiên mentor đặt cho gia đình không phải "đi trường nào" mà "chuyến đi giúp quyết định điều gì". Có ba loại quyết định chuyến thăm phục vụ tốt. Thứ nhất là xếp lại thứ tự giữa vài trường cùng nhóm trong danh sách, khi số liệu trên giấy gần như ngang nhau. Thứ hai là kiểm một nghi ngờ cụ thể: trường ở thị trấn nhỏ có quá vắng với con không, trường ở trung tâm thành phố có quá ồn không, khí hậu có chịu được không. Thứ ba là chọn giữa các thư mời đã nhận, khi gia đình sắp phải đặt cọc.
Nếu không có quyết định nào trong ba loại này đang treo, chuyến đi dễ thành một chuyến du lịch theo hình thức trường học. Không có gì sai với du lịch, nhưng gia đình nên biết mình đang chi cho điều gì. Với nhiều hồ sơ, buổi giới thiệu trực tuyến, nói chuyện với sinh viên qua mạng và đọc kỹ tài liệu của khoa đã trả lời được phần lớn câu hỏi với chi phí thấp hơn nhiều.
Thời điểm đi cũng gắn với loại quyết định. Muốn xếp lại danh sách thì đi vào mùa hè trước lớp 12 hoặc sớm hơn. Muốn chọn giữa các thư mời thì đi vào mùa xuân năm lớp 12, nhiều trường có ngày dành riêng cho học sinh đã được nhận.
Lịch một ngày thăm trường điển hình
Bảng dưới là khung mentor gợi ý cho một ngày ở một trường. Đi nhiều trường liền nhau thì nên giới hạn một trường mỗi ngày; hai trường một ngày thường làm mọi thứ nhoè vào nhau.
| Khung giờ | Việc làm | Mục đích |
|---|---|---|
| Buổi sáng | Buổi giới thiệu của văn phòng tuyển sinh và tour khuôn viên do sinh viên dẫn | Nghe thông tin chính thức, hỏi câu đã chuẩn bị |
| Cuối buổi sáng | Ngồi dự một tiết học hoặc gặp khoa nếu trường cho phép, đặt lịch từ trước | Thấy cách dạy và học thật của ngành định chọn |
| Buổi trưa | Ăn ở nhà ăn sinh viên, quan sát và nếu được thì hỏi chuyện vài sinh viên | Nghe phần không có trong tài liệu |
| Buổi chiều | Tự đi: thư viện, khu ký túc năm nhất, khu thể thao, đường ra thị trấn hoặc ga tàu | Hình dung một ngày bình thường của sinh viên |
| Buổi tối | Học sinh tự ghi chép theo mẫu trước khi nói chuyện với bố mẹ | Giữ cảm nhận riêng của học sinh, chưa bị ý kiến người lớn chi phối |
Mục cuối là mục hay bị bỏ nhất. Nếu bố mẹ nói trước "trường này đẹp quá", học sinh thường ghi theo. Cảm nhận của học sinh mới là thứ cần thu thập.
Câu hỏi nên mang theo
Tour khuôn viên và buổi giới thiệu thường trả lời các câu chung. Những câu dưới đây giúp lấy được thông tin sâu hơn, nên hỏi sinh viên đang học và người của khoa hơn là chỉ hỏi người dẫn tour:
- Sinh viên năm nhất ngành này thường học những lớp nào, lớp đông nhất bao nhiêu người, ai dạy?
- Có dễ đổi ngành hoặc vào ngành không, có ngành nào giới hạn chỉ tiêu sau khi đã vào trường?
- Sinh viên quốc tế thường gặp khó khăn gì nhất trong năm đầu, trường hỗ trợ ra sao?
- Sinh viên tìm thực tập bằng cách nào, trung tâm nghề nghiệp làm việc với sinh viên từ năm mấy?
- Cuối tuần sinh viên thường làm gì, có nhiều người ở lại khuôn viên không?
- Nếu được chọn lại, bạn có chọn trường này nữa không, vì sao?
Câu cuối thường cho câu trả lời thật nhất. Một sinh viên ngập ngừng rồi kể chi tiết cũng có giá trị không kém một sinh viên trả lời ngay "chắc chắn có".
Ghi chép theo mẫu để còn so được
Sau ba bốn trường, trí nhớ bắt đầu trộn lẫn. Mentor đưa học sinh một mẫu ghi chép giống nhau cho mọi trường, gồm năm phần: ba điều em thích, ba điều em lo, một chi tiết cụ thể chỉ có ở trường này, một câu nói của sinh viên em nhớ nhất, và điểm em tự chấm cho cảm giác "em thấy mình ở đây được" từ một đến mười. Mẫu này ngắn, viết xong trong mười lăm phút, nhưng là thứ duy nhất còn chính xác sau một tháng.
Phần "một chi tiết cụ thể chỉ có ở trường này" rất quan trọng cho bài luận "Why us". Bài luận loại này hỏng khi học sinh viết những điều trường nào cũng có: thư viện lớn, giáo sư giỏi, cộng đồng đa dạng. Một chi tiết thấy tận mắt, như cách một phòng thí nghiệm mở cho sinh viên năm nhất hay một câu lạc bộ cụ thể học sinh đã ghé, giúp bài luận có sức nặng hơn nhiều.
Ảnh chụp không thay được ghi chép. Mentor khuyên chụp ít, ghi nhiều, và ghi ngay trong ngày.
Tình huống minh hoạ: trường đẹp nhất không phải trường hợp nhất
Tình huống dưới đây được dựng để minh hoạ. Một học sinh đi thăm ba trường trong danh sách dự kiến, cùng nhóm cạnh tranh, cùng có ngành kỹ thuật môi trường. Cả nhà đều thích ngay trường thứ nhất với khuôn viên cổ kính và thị trấn yên bình. Khi về đọc lại ghi chép, mentor để ý rằng ở phần "điều em lo", học sinh ghi ở trường thứ nhất là "sinh viên ngành em hầu như không ai nói về thực tập", còn ở trường thứ ba, khuôn viên kém ấn tượng hơn, em ghi "có chương trình vừa học vừa làm, hai sinh viên kể về dự án với công ty".
Học sinh trong tình huống này muốn đi làm sớm và cần thu nhập từ thực tập để đỡ gánh cho gia đình. Ghi chép của chính em cho thấy trường thứ ba hợp với mục tiêu của em hơn, dù không phải trường cả nhà thích nhất khi đứng ở cổng. Danh sách được xếp lại; trường thứ nhất vẫn ở trong danh sách, nhưng không còn là lựa chọn số một.
Điều tình huống này cho thấy: chuyến thăm có giá trị khi cảm xúc được ghi lại cạnh dữ kiện, và khi có người cùng đọc lại sau đó.
Những lỗi làm chuyến thăm trường kém giá trị
Đi quá nhiều trường trong quá ít ngày. Sáu trường trong bốn ngày, cộng thời gian di chuyển, thường để lại một hình ảnh mờ. Ba trường được thăm kỹ có ích hơn sáu trường đi lướt.
Chỉ thăm các trường khó vào nhất. Trường an toàn và trường vừa sức trong danh sách cũng cần được thăm, vì đó là nơi xác suất con theo học cao nhất.
Bố mẹ hỏi hết, con đứng nghe. Người dẫn tour và cán bộ tuyển sinh nhớ học sinh tự đặt câu hỏi. Quan trọng hơn, học sinh tự hỏi mới nghe được điều mình cần.
Đánh giá trường bằng thời tiết hôm đó. Một ngày mưa làm khuôn viên trông buồn, một ngày nắng làm mọi thứ đẹp. Mentor nhắc học sinh ghi thời tiết vào mẫu để khi đọc lại biết mà trừ hao.
Không báo trước với trường. Nhiều trường yêu cầu đăng ký buổi giới thiệu và tour trước; một số có mục ghi nhận lượt thăm. Đăng ký trên trang tuyển sinh của trường giúp chắc có chỗ và có thông tin chính thức.
Sau chuyến đi: buổi đọc lại và cập nhật ma trận trường
Trong vòng một hai tuần sau khi về, mentor ngồi lại với học sinh và gia đình để đọc từng mẫu ghi chép. Buổi này có hai việc. Việc thứ nhất là cập nhật ma trận so sánh trường đã dựng từ đầu: các trục như học thuật, tài chính, học bổng, đầu ra, môi trường sống được chấm lại với thông tin mới, và thứ tự trong danh sách có thể đổi. Việc thứ hai là đánh dấu những chi tiết có thể dùng cho bài luận, nhất là bài luận phụ của từng trường.
Buổi đọc lại cũng là lúc tách cảm xúc của bố mẹ khỏi cảm xúc của học sinh. Không ít lần bố mẹ thích một trường vì cảm giác an toàn, còn học sinh lại thấy mình không hợp với nhịp sống ở đó. Cả hai cảm nhận đều có lý và đều được ghi vào ma trận, nhưng người sẽ sống bốn năm ở đó là học sinh. Mentor giúp hai bên nói ra lý do cụ thể, thay vì tranh luận bằng "thích" và "không thích".
Không có buổi đọc lại, chuyến thăm trường thường chỉ để lại một ấn tượng chung chung, và ấn tượng đó dễ bị thay thế bởi trường được thăm gần nhất. Mẫu ghi chép được lưu trong hồ sơ học sinh để dùng lại khi viết bài luận phụ vài tháng sau, lúc chi tiết trong trí nhớ đã phai.
Không đi được thì thay bằng gì
Nhiều gia đình không có điều kiện đi thăm trường trước khi nộp, và điều đó không làm hồ sơ yếu đi. Có thể thay bằng tour trực tuyến, buổi giới thiệu trực tuyến dành cho học sinh quốc tế, buổi gặp đại diện trường khi họ sang Việt Nam, và nói chuyện với sinh viên Việt Nam đang học ở đó. Mentor của Global Gate Pass giúp học sinh chuẩn bị câu hỏi cho các buổi này theo cùng mẫu ghi chép như khi thăm trực tiếp.
Với gia đình cần chọn giữa các thư mời mà không đi được, mentor dùng ma trận so sánh trường đã dựng từ đầu, bổ sung phần thông tin thu được qua các buổi trực tuyến, để quyết định vẫn dựa trên dữ liệu thay vì cảm giác. Gia đình muốn dựng kế hoạch thăm trường cùng mentor có thể đặt lịch buổi đầu 60 phút miễn phí qua form trên trang Liên hệ.
Câu hỏi thường gặp
Thăm trường có giúp tăng cơ hội được nhận không?
Với nhiều trường lớn, việc thăm không ảnh hưởng tới xét tuyển. Một số trường có ghi nhận mức độ quan tâm của ứng viên, và lượt thăm có thể là một trong các dấu hiệu, nhưng không trường nào nhận học sinh chỉ vì đã đến thăm. Giá trị chính vẫn là quyết định chọn trường và chất liệu cho bài luận.
Nên đi thăm trường vào năm lớp mấy?
Thăm để xếp lại danh sách thì hợp nhất vào mùa hè trước lớp 12 hoặc sớm hơn, khi trường còn trong giai đoạn cân nhắc. Thăm để chọn giữa các thư mời thì vào mùa xuân năm lớp 12, nhiều trường có ngày riêng cho học sinh đã được nhận.
Thăm trường vào mùa hè có thấy được không khí thật không?
Không hoàn toàn, vì mùa hè vắng sinh viên và các lớp thường kỳ. Bù lại, thời gian của gia đình thoải mái hơn. Nếu chỉ đi được mùa hè, nên kết hợp với một buổi trò chuyện trực tuyến với sinh viên đang học để nghe về nhịp năm học.
Có nên đi thăm cả trường an toàn trong danh sách không?
Nên, nếu điều kiện cho phép. Trường an toàn là nơi con có khả năng theo học cao, và việc con thấy mình có thể sống vui ở đó giúp danh sách vững hơn. Trường an toàn mà con không muốn học thì thực chất không phải lựa chọn an toàn.
Học sinh đi thăm trường một mình được không?
Học sinh đủ lớn và tự lập có thể đi một mình hoặc với bạn, và nhiều khi tự đi giúp em nghe được nhiều hơn. Với học sinh chưa đủ mười tám tuổi, gia đình cần tính kỹ phần đi lại, chỗ ở và liên lạc, và xem trường có quy định riêng cho khách vị thành niên không.