Ba tháng trước ngày nhập trường nội trú, việc quan trọng nhất không phải mua sắm mà là tập cho con tự làm những việc mà ở nhà người lớn vẫn làm thay, chốt với nhau một bộ quy ước gia đình về liên lạc, tiền và điện thoại, và hoàn tất hồ sơ sức khoẻ theo mẫu trường gửi. Giấy tờ visa, vé máy bay và đồ đạc đều cần, nhưng đó là việc có danh sách sẵn; kỹ năng tự lập thì không mua được vào tuần cuối.
Học sinh nội trú 13 đến 16 tuổi phải tự thức dậy, tự giặt đồ, tự quản tiền, tự đi khám khi ốm nhẹ và tự nói với người lớn khi có chuyện. Ở nhà, nhiều việc trong số này bố mẹ, ông bà hoặc người giúp việc vẫn làm. Bài này là danh sách mentor Global Gate Pass dùng với các gia đình trong mùa hè trước khi con đi, chia theo ba tháng, kèm các quy ước nên chốt và những lỗi hay gặp.
Lịch ba tháng điển hình
Lịch dưới đây là khung điển hình. Gia đình điều chỉnh theo ngày nhập học, ngày có thị thực và lịch của cả nhà. Nguyên tắc là việc cần luyện tập đặt sớm, việc chỉ cần làm một lần đặt muộn.
| Thời điểm | Tự lập | Gia đình | Giấy tờ, sức khoẻ |
|---|---|---|---|
| Tháng thứ ba trước ngày đi | Con tự dậy bằng báo thức, tự giặt và gấp đồ của mình | Chốt ai là người liên lạc chính với trường, chốt ngân sách tiêu vặt | Đọc kỹ gói tài liệu trường gửi, đánh dấu biểu mẫu cần nộp |
| Tháng thứ hai | Con tự đi mua đồ, tự giữ tiền tiêu một tháng, tự đặt lịch hẹn | Thử nhịp gọi điện như khi con đã đi | Khám sức khoẻ, hoàn tất mẫu y tế, xin bản tiếng Anh hồ sơ tiêm chủng |
| Tháng cuối | Con tự soạn hành lý theo danh sách của trường | Gặp người giám hộ hoặc gọi trực tuyến, thống nhất cách báo tin | Kiểm thị thực, bảo hiểm, thông tin chuyến bay và người đón |
Các mốc giấy tờ phụ thuộc vào thời gian xét thị thực của nước đến và lịch của trường. Phần thị thực do chuyên viên visa của Global Gate Pass, Võ Thuỳ Dương, theo sát; bài này tập trung vào phần gia đình tự làm ở nhà.
Những kỹ năng tự lập con cần có trước khi đi
Tự dậy và tự quản giờ. Ở trường nội trú không ai gọi con dậy từng sáng như ở nhà. Ba tháng trước, con dùng báo thức và tự lo giờ giấc; bố mẹ không gọi, không nhắc. Những ngày đầu trễ vài lần ở nhà còn hơn trễ ở trường.
Tự giặt, phơi, gấp quần áo. Nhiều trường có máy giặt chung hoặc dịch vụ giặt theo lịch. Con cần biết phân loại đồ, đọc nhãn giặt, xử lý vết bẩn thường gặp và giữ đồng phục gọn. Việc này nghe nhỏ nhưng là lý do hàng đầu khiến học sinh mới lúng túng.
Tự quản tiền theo tháng. Cho con giữ một khoản tiêu vặt cố định trong tháng, tự ghi chép, tự xoay khi hết sớm. Bố mẹ không ứng thêm. Bài tập này giúp con hiểu nhịp tiêu tiền trước khi phải làm việc đó bằng ngoại tệ, ở nơi xa.
Tự nói về sức khoẻ của mình. Con cần biết mình dị ứng gì, đang dùng thuốc gì, tên thuốc bằng tiếng Anh, và nói được với y tá trường khi thấy không khoẻ. Tập bằng cách để con tự trả lời khi đi khám trước khi đi.
Tự hỏi người lớn khi cần. Ở trường, con phải tự tìm giáo viên, người phụ trách khu nội trú hoặc y tá khi có chuyện. Ở nhà, cho con tự gọi điện đặt lịch, tự hỏi nhân viên cửa hàng, tự xử lý một việc nhỏ với người lạ.
Tự sắp lịch học và nghỉ. Buổi tối ở nội trú thường có giờ tự học. Ba tháng hè là lúc con tập lên kế hoạch tuần, chia thời gian giữa đọc sách, luyện tiếng Anh, vận động và nghỉ, không cần bố mẹ đứng cạnh.
Bộ quy ước gia đình nên chốt trước khi đi
Mentor đề nghị mỗi gia đình viết ra một bộ quy ước ngắn, cả nhà cùng đọc và đồng ý. Không cần văn bản trang trọng; một trang giấy hoặc một ghi chú chung trên điện thoại là đủ. Điều quan trọng là mọi người cùng hiểu một cách, để tránh giận nhau khi con đã ở xa.
Bộ quy ước thường có năm phần. Liên lạc: gọi vào ngày nào, giờ nào theo cả hai múi giờ, kênh nào, gọi bất ngờ khi nào. Tiền: mỗi tháng bao nhiêu, gửi qua đâu, chi gì được, chi gì phải hỏi. Điện thoại và mạng xã hội: tôn trọng nội quy của trường, bố mẹ được xem gì, không xem gì. Khi có chuyện: con báo ai trước, bố mẹ gọi ai ở trường, người giám hộ đứng ở đâu. Kỳ nghỉ: nghỉ nào về Việt Nam, nghỉ nào ở lại, ai quyết.
Cuối cùng, bộ quy ước cần một điều khoản xem lại: sau sáu đến tám tuần, cả nhà ngồi lại và chỉnh. Nhịp gọi điện con cần trong tuần đầu khác với tháng thứ ba. Quy ước cứng nhắc dễ thành chuyện cãi nhau qua điện thoại.
Hồ sơ sức khoẻ và giấy tờ y tế
Trường nội trú chịu trách nhiệm chăm sóc học sinh hằng ngày nên thường yêu cầu hồ sơ y tế chi tiết. Gia đình làm theo đúng mẫu trường gửi; các bước điển hình như sau:
- Đọc kỹ phần y tế trong gói tài liệu nhập học, ghi lại hạn nộp từng biểu mẫu.
- Đưa con đi khám tổng quát, khám răng và khám mắt; đề nghị bác sĩ ghi kết quả vào mẫu của trường nếu trường yêu cầu bác sĩ ký.
- Xin bản tiếng Anh của sổ tiêm chủng hoặc bản dịch có xác nhận, đối chiếu với danh sách mũi tiêm trường yêu cầu.
- Nếu con đang dùng thuốc dài ngày, xin đơn thuốc và giấy của bác sĩ, kiểm quy định mang thuốc vào nước đến, và hỏi trường cách y tá quản lý thuốc của học sinh.
- Khai trung thực các vấn đề sức khoẻ, dị ứng, sức khoẻ tinh thần trong mẫu của trường; trường cần biết để chuẩn bị chăm sóc.
- Kiểm bảo hiểm y tế mà trường yêu cầu hoặc cung cấp, hiểu cách dùng khi con cần đi khám.
Mentor không đưa lời khuyên y khoa; phần này để bác sĩ của gia đình quyết. Việc của mentor là giúp gia đình không bỏ sót biểu mẫu và hiểu trường cần gì.
Tình huống minh hoạ: con giỏi nhưng chưa từng tự làm việc nhà
Tình huống minh hoạ, không phải ca có thật: một học sinh 14 tuổi học rất tốt, đã được trường nội trú nhận. Ở nhà, mọi việc ăn uống, giặt giũ, đưa đón đều có người lo. Bố mẹ lo nhất về tiếng Anh, nhưng mentor lo nhất về những việc nhỏ.
Mentor đề nghị một kỳ hè khác thường: trong tám tuần, con tự lo toàn bộ quần áo của mình, tự dậy, tự đi xe buýt hoặc đi bộ đến lớp học thêm gần nhà, tự giữ tiền tiêu một tháng. Hai tuần đầu khó khăn, có hôm con quên giặt đồng phục, có lần hết tiền trước cuối tháng. Đến tuần thứ năm, con tự có nhịp riêng. Bố mẹ cũng phải tập: không nhắc, không làm thay, không cứu.
Kết quả mentor nhắm đến không phải là con làm mọi thứ hoàn hảo, mà là con đã từng sai và tự sửa ở nhà, nơi còn an toàn. Khi sang trường, những lần sai đầu tiên đã qua rồi.
Lỗi hay gặp trong mùa hè trước khi đi
Những lỗi dưới đây thường không phải do thiếu thông tin mà do cả nhà dồn sức sai chỗ trong ba tháng cuối.
- Dồn hết hè cho luyện thi, không còn thời gian cho kỹ năng sống và nghỉ ngơi trước khi đi.
- Mua quá nhiều đồ trong khi trường có danh sách riêng và nhiều thứ mua ở nơi đến tiện hơn.
- Không đọc kỹ gói tài liệu của trường, bỏ sót biểu mẫu có hạn nộp trước ngày nhập học.
- Chưa thống nhất quy ước, để mỗi người trong nhà có một kỳ vọng khác về nhịp gọi điện và tiền tiêu.
- Tổ chức chia tay quá nhiều trong tuần cuối, con mệt và lên máy bay trong tâm thế căng thẳng.
Mùa hè trước khi đi nên có một khoảng nghỉ thật cho cả nhà. Con bước vào năm đầu với sức khoẻ tốt và tâm thế thoải mái quan trọng hơn vài điểm bài thi.
Bố mẹ cũng cần ba tháng để tập
Mùa hè trước khi con đi là mùa tập của cả bố mẹ. Việc khó nhất với nhiều phụ huynh không phải thủ tục mà là không làm thay con: không nhắc giờ, không dọn phòng hộ, không gọi điện xin lỗi giúp con khi con quên một cuộc hẹn. Mỗi lần bố mẹ đỡ, con mất một lần tập. Sang trường rồi, không còn ai đỡ nữa, nên tốt hơn hết là để con vấp những lần nhỏ ngay ở nhà.
Bố mẹ cũng nên tập nhịp liên lạc mới. Một gia đình quen nhắn tin cho con hàng chục lần mỗi ngày sẽ thấy hụt hẫng khi con chỉ gọi vài lần mỗi tuần theo nội quy của trường. Thử nhịp này từ tháng thứ hai trước khi đi giúp bố mẹ quen dần, và giúp con không bị áp lực phải báo cáo liên tục khi vừa bắt đầu cuộc sống mới. Nhiều phụ huynh nhận ra rằng lo lắng của mình lớn hơn lo lắng của con; nói ra điều đó với mentor hoặc với nhau trong nhà là cách tốt để không trút nó lên con qua điện thoại.
Global Gate Pass đi cùng gia đình ở giai đoạn này thế nào
Với gia đình đã làm hồ sơ cùng Global Gate Pass, giai đoạn trước khi đi nằm trong bước visa và hành trình của quy trình sáu bước. Mentor phụ trách khu vực rà gói tài liệu nhập học cùng gia đình, chuyên viên visa theo phần thị thực, và một buổi định hướng trước khi đi để con và bố mẹ hỏi những gì còn lo. Sau ngày nhập học, Alumni Care tiếp tục đồng hành mà không tính thêm phí.
Gia đình chưa làm việc với Global Gate Pass có thể bắt đầu bằng buổi đầu 60 phút miễn phí, không ràng buộc, đặt lịch qua form ở trang Liên hệ. Nên mang theo gói tài liệu trường gửi để mentor cùng đọc. Nếu thời gian đến ngày nhập học đã ngắn, mentor ưu tiên những việc có hạn cứng trước, như biểu mẫu y tế và thị thực, rồi mới đến phần tập tự lập; phần này vẫn làm được ngay cả khi chỉ còn vài tuần, chỉ là cần cả nhà kỷ luật hơn.
Câu hỏi thường gặp
Nên cho con mang điện thoại riêng không?
Đa số trường cho phép nhưng có nội quy về giờ dùng, nhất là ban đêm và giờ học. Gia đình đọc kỹ nội quy và thống nhất với con trước khi đi. Nên có số điện thoại ở nước đến để liên lạc với trường và người giám hộ thuận tiện.
Mỗi tháng nên cho con bao nhiêu tiền tiêu vặt?
Không có con số chung; tuỳ trường, nước đến và những gì đã nằm trong học phí. Gia đình hỏi trường các khoản học sinh thường tự chi, rồi đặt một mức cố định và để con tự quản. Bắt đầu với mức vừa phải, xem lại sau vài tháng.
Có nên đưa con sang và ở lại cùng con vài ngày đầu không?
Nhiều gia đình làm vậy và nhiều trường có chương trình đón cho phụ huynh. Nên theo lịch của trường, không kéo dài quá. Khi trường bắt đầu chương trình định hướng, bố mẹ nên để con tham gia đầy đủ với các bạn.
Con chưa biết nấu ăn có sao không?
Ở nội trú, bữa ăn thường do trường lo. Con không cần nấu giỏi, nhưng biết làm vài món đơn giản giúp con tự lo khi trường có ngày nghỉ hoặc khi ở nhà người giám hộ. Quan trọng hơn là con biết ăn uống điều độ và chọn món đủ chất ở nhà ăn.
Có cần chuẩn bị tiếng Anh thêm trong hè không?
Nên giữ nhịp đọc và viết tiếng Anh đều đặn, nhưng không nên dồn cả hè vào luyện thi. Đọc sách theo sở thích, viết nhật ký ngắn bằng tiếng Anh và nghe tài liệu học thuật phù hợp lứa tuổi thường hữu ích hơn làm thêm đề.
Nên chuẩn bị tâm lý cho con thế nào?
Nói thật với con rằng những tuần đầu sẽ có lúc buồn, nhớ nhà, và đó là bình thường. Cùng con liệt kê những người con có thể tìm khi buồn ở trường. Tránh hứa hẹn những điều không chắc, như về nhà bất cứ lúc nào con muốn.